รายงานการพัฒนาบ้านคำดู่ ปี 2560

รายงานการพัฒนาหมู่บ้าน (Village Development Report)

บ้านคำดู่ หมู่ที่ 2 ตำบลบ้านแก้ง อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร

...................................................................

ส่วนที่ 1  การประเมินสถานการณ์ของหมู่บ้าน จากข้อมูล จปฐ กชช.2 ค และข้อมูลอื่นๆ

1. 1.       สภาพทั่วไปของหมู่บ้าน

1.1 ประวัติหมู่บ้าน

      บ้านคำดู่ หมู่ที่ 2 ตำบลบ้านแก้ง อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหารนั้น เริ่มก่อตั้งขึ้นเมื่อปี

พ.ศ. 2458 ซึ่งราษฎรอพยพย้ายถิ่นฐานมาจากบ้านโคก ซึ่งปัจจุบันคือบ้านโคก ตำบลโพธิ์ไทร อำเภอดอนตาลนั่นเองโดยการนำของนายเซียงสอนพิกุลศรี และนายอำคา พิกุลศรี โดยครั้งแรกได้นำครอบครัวอพยพมาตั้งบ้านเรือนอยู่บริเวณป่าประดู่ซึ่งเป็นพื้นที่น้ำซับข้างป่าช้าบ้านคำดู่ในปัจจุบันจึงได้พากันตั้งชื่อหมู่บ้านว่าบ้านคำดู่ซึ่งต่อมาได้ย้ายขึ้นมาอยู่ข้างบนทางทิศตะวันตกของหมู่บ้านจนกระทั่งถึงปัจจุบันโดยมีผู้ใหญ่บ้านจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ดังนี้

               1. นายเซียงสอน  พิกุลศรี

               2. นายเม็ง  ยืนยง

               3. นายใส  พิกุลศรี

               4. นายสอน  โคตรรสขึง

               5. นายวาน  รุ่งโรจน์

               6. นายปิ่น  พิกุลศรี

               7. นายจูม  รุ่งโรจน์

               8. นายเหลือง  ไชยายงค์

               9. นายประภา  พิกุลศรี

               10. นายประสิทธิ์  พิกุลศรี

      11. นายข่าย สะดวกดี (คนปัจจุบัน)

               1.2 ที่ตั้ง ที่ตั้งอยู่ทางทิศ ตะวันออก ของตำบลบ้านแก้ง อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอดอนตาลระยะทางประมาณ 14 กิโลเมตร

           ทิศเหนือ         ติดกับ            บ้านคำเตาเหล็ก หมู่  7  

           ทิศใต้            ติดกับ             บ้านดง  หมู่ 3

           ทิศตะวันออก    ติดกับ             ทางหลวงจังหวัดหมายเลข2034 (ถนนสายมุกดาหาร-อ.ดอนตาล)

           ทิศตะวันตก     ติดกับ             บ้านแก้ง   หมู่  1

1.3 ลักษณะภูมิประเทศ/ภูมิอากาศ

 ลักษณะภูมิประเทศ/ภูมิอากาศ ร้อนชื้น ลักษณะพื้นที่ เนิน ลาดชัน ดินร่วนปนทราย  สภาพดินขาดธาตุอาหาร ภูมิอากาศ  3 ฤดู คือ ฤดูร้อน ฤดูฝน และฤดูหนาว

1.4 แหล่งน้ำทางธรรมชาติ ได้แก่

                   1.  มีลำห้วย/คลอง 1 สาย ชื่อ ลำห้วยโคก

1.5 แหล่งน้ำที่สร้างขึ้น

                   1  บ่อน้ำตื้น     สาธารณะ        3        บ่อ

                   2  บ่อบาดาล    สาธารณะ        2        บ่อ

1.6 จำนวนครัวเรือนทั้งหมด (ตามทะเบียนราษฏร์) จำนวน 123 ครัวเรือน

                   จำนวนครัวเรือนทั้งหมด ( ตาม จปฐ.) จำนวน   119  ครัวเรือน

1.7 ลักษณะของประชากร (อัตราความหนาแน่น/โครงสร้างประชากร)

ประชากรทั้งหมด ( ตามทะเบียนราษฏร์ )   จำนวน   401  คน

                   ประชากรทั้งหมด ( ตาม จปฐ.ที่อยู่จริงในครัวเรือน ) จำนวน    401 คน

                   แยกเป็น   ชาย   204  คน   หญิง   197 คน

                   ผู้สูงอายุ ( 60 ปี ขึ้นไป ) จำนวน  36  คน คนพิการ   5    คน

จำนวนประชากรที่อาศัยอยู่จริง * ณ วันสำรวจ แยกตามช่วงอายุ

จากผลการจัดเก็บข้อมูลความจำเป็นพื้นฐานระดับหมู่บ้าน (จปฐ.2)

2. สภาพทางเศรษฐกิจ ลักษณะการประกอบอาชีพของชุมชน

2.1 ลักษณะการประกอบอาชีพของชุมชน       

ประชากรส่วนใหญ่ประกอบ อาชีพหลักทำนา อาชีพรองรับจ้างทั่วไป

          รายได้เฉลี่ยตามเกณฑ์  จปฐ. ของคนในหมู่บ้าน 34,824  บาท/คน/ปี

2.2 ธุรกิจภายในหมู่บ้าน

                   1. ร้านค้าชุมชน/ศูนย์สาธิตการตลาด        จำนวน           -         แห่ง

                   2. ร้านค้า ( อาหารสด )                      จำนวน           -         แห่ง

                   3 ร้านขายของชำ ( ของใช้ที่จำเป็น )        จำนวน           3        แห่ง

                   4. ที่จำหน่ายเนื้อสัตว์                        จำนวน           1        แห่ง

                   5. โรงสีข้าวของส่วนตัว                       จำนวน           6        แห่ง

2.3 เนื้อที่หมู่บ้านทั้งหมด จำนวน 2,341 ไร่ แยกเป็น

                    พื้นที่ทำการเกษตร                           จำนวน      1,894  ไร่

                    พื้นที่อยู่อาศัย                                จำนวน         300  ไร่

                    พื้นที่สาธารณะ                               จำนวน           50  ไร่

                    พื้นที่เลี้ยงสัตว์                                จำนวน           97  ไร่

                    พื้นที่ว่างเปล่าไม่ได้ใช้ประโยชน์             จำนวน            -    ไร่

2.4 ทักษะ ฝีมือ แรงงานของหมู่บ้าน

      วัยแรงงานส่วนใหญ่ จะมีทักษะในด้านการเกษตร การจักสาน การทอผ้า การย้อมผ้าจากสี

ธรรมชาติ

3. สภาพทางสังคม

ชาวบ้านคำดู่ หมู่ที่ 2 มีการดำรงชีวิตและการประกอบอาชีพแบบดั้งเดิม มีสายสัมพันธ์เครือญาติอย่างแนบแน่น ยึดถือเครือญาติต่อจากบรรพบุรุษสืบมามีการช่วยเหลือเกื้อกูลกันในชุมชนอย่างเอาใจใส่ซึ่งกันและกันการดำรงชีวิตในครอบครัวมีความอบอุ่นเป็นสายใยในการเลี้ยงดูบุตรหลานสั่งสอนให้เป็นคนดีมีคุณภาพของสังคม มีการดูแลผู้สูงอายุ และคนพิการ มีการเคารพสิทธิ์ของกันและกัน

           การบริหารจัดการชุมชนหมู่บ้าน บ้านคำดู่ หมู่ที่ 2 มี 6 คุ้ม มีผู้ใหญ่บ้าน 1 คน ผู้ช่วย 2 คน คณะกรรมการหมู่บ้านและผู้นำอื่นๆ กระจายอยู่ทุกคุ้ม มีการประสานงานกันเป็นอย่างดี มีการประชุมโดยผู้นำหมู่บ้านเป็นประจำทุกเดือนเพื่อแจ้งข้อมูลข่าวสารที่มีประโยชน์แก่ประชาชน มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และมีส่วนร่วมในการเสนอความคิดเห็นอย่างเสมอภาคและรับรู้ร่วมกัน

           สภาพบ้านเรือนของบ้านคำดู่ หมู่ที่ 2 มีความมั่นคงถาวร มีการจัดบ้านเรือนเป็นระเบียบถูกสุขลักษณะ ครอบครัวมีความอบอุ่น และไม่มีปัญหาครอบครัว

          ประชาชนส่วนใหญ่มีสุขภาพดี มีความตระหนักต่อสุขภาพอนามัย มีการตรวจสุขภาพเป็นประจำโดยเจ้าหน้าที่จากสถานีอนามัย มีการป้องกัน และรณรงค์ป้องกันโรคระบาดต่าง  ๆ

          เยาวชนได้รับการศึกษาภาคบังคับทุกคนประชาชนในช่วงอายุ 15- 60 ปี อ่านออกเขียนได้ทุกคน

          ประชาชนส่วนใหญ่ไม่ติดสุรา บุหรี่ และเล่นการพนัน

          มีการปฏิบัติกิจกรรมทางศาสนาอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 ครั้ง

          มีการอบรมบุตรหลาน มีการดูแลผู้สูงอายุ และคนพิการเป็นอย่างดี

          มีร้านค้าชุมชนจำหน่ายสินค้าที่จำเป็นในการดำรงชีพให้กับสมาชิกและคนในหมู่บ้านในราคาที่ถูก และมีการแบ่งผลกำไรให้กับสมาชิก

          มีการปลูกพืชฤดูแล้งเป็นอาชีพเสริมอีกทั้งเป็นอาชีพที่สร้างรายได้ให้กับครัวเรือน หลังฤดูเก็บเกี่ยวอีกทั้งยังมีระบบน้ำที่สะดวกทั่วถึง

          มีการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในการประกอบอาชีพให้บุตรหลานได้ช่วยงานและใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์

3.1 ด้านการศึกษา

 โรงเรียนประถมศึกษา ในหมู่บ้าน จำนวน  1  แห่ง

                    โรงเรียนมัธยมศึกษา                จำนวน  -   แห่ง

          3.2 สถาบันและองค์กรทางศาสนา

                    วัด                                  จำนวน  1  แห่ง

          3.3 ด้านสาธารณสุข

                    ศูนย์ ศส.มช.                        จำนวน  1 แห่ง

4. การบริการขั้นพื้นฐาน

          4.1 การคมนาคม

 ถนนติดต่อระหว่างหมู่บ้าน                  จำนวน           5        สาย

                              ถนน  คสล.                         จำนวน           1        สาย

                              ถนนลูกรัง                          จำนวน           4        สาย

                                                                   ระยะทาง         7        กม.

                    ถนนติดต่อระหว่างหมู่บ้าน กับ อบต.

                             ถนน  คสล.                          จำนวน           1        สาย

                              ถนนลูกรัง                          จำนวน           1        สาย

                                                                   ระยะทาง         3        กม.

                    ถนนติดต่อระหว่างหมู่บ้านกับ ที่ว่าการอำเภอ

                              ถนนลาดยาง                       จำนวน           1        สาย

                                                                   ระยะทาง         15      กม.

                              ถนนลูกรัง                          จำนวน           -         สาย

                                                                   ระยะทาง                  กม.

                    รถยนต์   ( รถเก๋ง )                          จำนวน           50      คัน

                    รถไถนา  ขนาดใหญ่                         จำนวน           3        คัน

4.2 การคมนาคมและการสื่อสาร

                    ตู้โทรศัพท์สาธารณะ                         จำนวน           -         ตู้

                                                                   ใช้ได้จำนวน      -         ตู้

                    จำนวนครัวเรือนที่มีโทรศัพท์เคลื่อนที่       จำนวน           126    ครัวเรือน

                    จำนวนครัวเรือนที่มีโทรทัศน์                จำนวน           120    ครัวเรือน

          4.3 การมีไฟฟ้าใช้ มีไฟฟ้าใช้                         จำนวน           126    ครัวเรือน

5. ผู้นำชุมชนที่สำคัญในหมู่บ้าน

1. ผู้ใหญ่บ้าน นายข่าย สะดวกดี บ้านเลขที่ 57 อายุ 56 ปี การศึกษา ป.6

          2. ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน นายวันดี  พิกุลศรี บ้านเลขที่ 54  อายุ 47 ปี การศึกษา ป.6      

          3. ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน นายพิทักษ์  พิกุลศรี บ้านเลขที่ 78 อายุ 47 ปี การศึกษา ป.6

          4. ส.อบต. นายสุทิน  พิกุลศรี บ้านเลขที่ 43 อายุ  56  ปี การศึกษา ป.6

          5. ส.อบต. นายสมคอน    แข็งแรง บ้านเลขที่ 14 อายุ 33 ปี การศึกษา อนุปริญญา

          6. ประธานกองทุนหมู่บ้าน นายเพิ่ม  พรหมเสนา บ้านเลขที่ 53  อายุ 55 ปี การศึกษา ป.6

7. ประธาน กพสม. นางบุญญาภรณ์  แก้วดวงดี บ้านเลขที่  63 อายุ 43 ปี การศึกษา ป.6

          8. ประธานประชาคมหมู่บ้าน นายสมหมาย  แสนยันต์ บ้านเลขที่ 82 อายุ 44 ปี การศึกษา ป.6

          9. อสม. นางฉลอง  พรหมเสนา บ้านเลขที่ 53 อายุ  47 ปี การศึกษา ป.6

          10. อสม. นายพะยอม  พิกุลศรี บ้านเลขที่ 88 อายุ 35  ปี การศึกษา ป.6

          11.อสม. นางเผย  โคสขึง บ้านเลขที่ 68 อายุ 48 ปี การศึกษา        ป.6

          12. อสม. นางสงบ  มาจอมศรี บ้านเลขที่ 94 อายุ  33 ปี  การศึกษา ป.6

6. ข้อมูลอื่นๆ

              6.1 ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

          ที่สาธารณะประโยชน์     จำนวน  1  แห่งชื่อ  ป่าช้าบ้านคำดู่เนื้อที่   9        ไร่

          6.2 มวลชนจัดตั้งขึ้น

                   อาสาสมัคร  อปพร.                                    จำนวน           14      คน

อาสาสมัครป้องกัน/เฝ้าระวังยาเสพติดหมู่บ้าน        จำนวน           50      คน

6.3 ศักยภาพของชุมชนและพื้นที่

                   การรวมกลุ่ม/องค์กร ดังนี้

                   อาสาสมัครสาธารณสุข ( อสม. )                       จำนวน           11      คน

                   คณะกรรมการกองทุนหมู่บ้าน                         จำนวน           12      คน

                   คณะกรรมการ กข.คจ. ประจำหมู่บ้าน                จำนวน           10      คน

                   คณะทำงาน SML                                      จำนวน           10      คน

7.  ข้อมูลกลุ่มอาชีพ/กลุ่มองค์กร/กองทุนต่างๆ

          7.1 กลุ่มองค์กรต่าง ๆ 

1. ชื่อกลุ่มกองทุนหมู่บ้านฯ จำนวนสมาชิก 70 คนจำนวนเงินทุน 1,017,600 บาทประธานกลุ่มชื่อ นายเพิ่ม พรหมเสนา

1. ชื่อกลุ่มกลุ่มออมทรัพย์  จำนวนสมาชิก    107   คน     
2. ชื่อกลุ่มกลุ่มเลี้ยงวัว       จำนวนสมาชิก 40      คน
3. ชื่อกลุ่มกองทุน กข.คจ. จำนวนสมาชิก   112 คน จำนวนเงิน  280,000  บาท

5. ชื่อกลุ่มกลุ่มกองทุนสงเคราะห์ จำนวนสมาชิก 112 คน จำนวนเงิน 15,000 บาท ประธานกลุ่ม ชื่อ นายข่าย สะดวกดี

6. กลุ่มไร่นาสวนผสม สมาชิกในกลุ่มจำนวน 15 คน

7. กลุ่มแม่บ้านสุขาภิบาล สมาชิกในกลุ่ม จำนวน    107 คน

7.2 องค์กรด้านการเงินในหมู่บ้าน

          1. กองทุนหมู่บ้าน                                      เงินทุน  1,017,000     บาท

          2. กองทุน กข.คจ.                                      เงินทุน  280,000        บาท

          3. กลุ่มออมทรัพย์ ฯ                                   เงินทุน  17,488          บาท

          4. กองทุน อพป.                                       เงินทุน  80,000          บาท

          5. กองทุนสงเคราะห์ ฯ                                เงินทุน  15,000          บาท

          6. กองทุนปุ๋ย                                           เงินทุน 10,000           บาท

          7. กองทุนขยะ                                         เงินทุน  5,000            บาท

          8. กองทุนผู้สูงอายุ                                     เงินทุน  3,000            บาท

8. ปราชญ์/ภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชน

1. นายลุย สะดวกดี อายุ 81ปี บ้านเลขที่ 37 ความสามารถการสวดบายศรี,การทำพิธีสะเดาะเคราะห์

2. นายตา  พิกุลศรี อายุ 78 ปี บ้านเลขที่ 38 ความสามารถการรักษาตาแดง,เจ็บตา

          3. นายนา ยืนยง อายุ 78  ปี บ้านเลขที่ 18 ความสามารถด้านการจักรสาน,การรักษาปะดง

          4. นางบู่ ศรีลาศักดิ์ อายุ 61 ปี บ้านเลขที่ 23 ความสามารถการรักษาไม้แทงตา, ตาอักเสบ

          5. นายเลียง สาโรจน์ อายุ 62 ปี บ้านเลขที่ 55 ความสามารถการดูดวง, การทำนายโชคชะตาราศี

9. ผลิตภัณฑ์เด่นของหมู่บ้าน

          1. ผ้าทอมือ เช่น ผ้าขาวม้า , ผ้ามัดหมี่ , หมอน

          2. เครื่องจักสาน เช่น  กล่องข้าว, หวด , ตระกร้า

10. ทุนทางธรรมชาติของหมู่บ้าน

          1. แหล่งน้ำ,ฝายน้ำล้น,ห้วยโค้ง

          2. ที่ทำกิน

11. ประเพณีสำคัญ

               ชาวบ้านคำดู่ มีการดำรงชีวิตด้วยวิถีดั้งเดิมประยุกต์ตามยุคสมัยแต่ยึดแบบดั้งเดิมเป็นหลักวิถีการดำรงชีวิต มุ่งเน้นที่การเกษตรเพาะปลูก เลี้ยงสัตว์ไว้สำหรับบริโภคและจำหน่าย 

            ประเพณีและความเชื่อของชาวบ้านคำดู่ เป็นแบบชาวไทยอีสานทั่วไป นับว่ามีส่วนช่วยทำให้การดำรงชีวิตของสังคมมีความสงบร่มเย็นความเชื่อเรื่องภูตผี เทพาอารักษ์ ถูกกำหนดขึ้นด้วยจุดประสงค์แฝงเร้น ให้เกิดการอนุรักษ์ทรัพยากรท้องถิ่น สร้างแหล่งอาหาร พืชพันธุ์อันอุดมสมบูรณ์ และช่วยรักษาป่า รักษาแหล่งน้ำให้กับชุมชนหลาย ๆ ประเพณีมีขึ้นเพื่อรวมใจของคนในชุมชนสร้างขวัญและกำลังใจในการประกอบอาชีพและภูมิปัญญาของท้องถิ่นอันทรงคุณค่า     

          11.1 ประเพณีสำคัญ / เทศกาลประจำปี

                   1. การบายศรีสู่ขวัญ เป็นการสร้างขวัญกำลังใจ โดยการผูกแขนด้วยฝ้ายขาวและการกล่าวให้พร จากผู้ผูกแขนการผูกแขนเป็นการให้คำมั่นสัญญา  การขอคมาลดหย่อนผ่อนโทษ

               2.  การถือศักดิ์ ผู้ใหญ่ ผู้น้อย ผู้อาวุโส พระ ผู้รู้ พ่อปู่ แม่ย่า พ่อตา แม่ยาย เขยกก เขยหล้า และศักดิ์ในเครือญาติ

              3. การเลี้ยงผีเชื้อ เป็นการทำกองบุญให้ มีของใช้ อาหาร และอื่นๆ อุทิศให้ และให้ลูกหลานบวชจูงส่งศรัทธา

              4.  ผีนาผีไร่ พื้นที่เพาะปลูกเกษตรกรรม เพื่อสร้างขวัญกำลังใจช่วยให้ได้ผลผลิตที่สมบูรณ์

              5. การเอามื้อเอาเว็น คือการเลือกวันที่จะทำกิจกรรมต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการประกอบอาชีพ หรือการประกอบพิธีกรรมต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นการแต่งงาน การขึ้นบ้านใหม่ การเผาศพ เป็นต้น

              6. การสืบทอดวิชาสัมมาชีพต่าง ๆ เช่น การจักสาน การทอผ้า

11.2 ศิลปะ วัฒนธรรม/ภูมิปัญญาของหมู่บ้าน

                 มีการสืบสานถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน จากผู้ใหญ่สู่บุตรหลานคนรุ่นหลังเพื่อให้ดำรงวัฒนธรรมประเพณีอันดีสืบไป ไม่ว่าจะเป็นการประกอบอาชีพ การทำอุปกรณ์เครื่องมือประกอบอาชีพ การหาปลา การล่าสัตว์ การหาของป่า การดำรงชีวิตในครอบครัว การจักสาน ช่างไม้ กิจกรรมประเพณี  หมอลำ  หมอแคน  พิธีกรรม หมอเหยา ยาสมุนไพร หมอสูต การบำรุงศาสนา และอื่นๆ ได้ถ่ายทอดอย่างถูกต้องแบบดั้งเดิมให้คงอยู่กับชุมชนต่อไป 

           ส่วนที่ 2 การประเมินสถานภาพของหมู่บ้านจากข้อมูลความจำเป็นพื้นฐาน (จปฐ.)

                      ข้อมูลพื้นฐานระดับหมู่บ้าน (กชช.2ค) และข้อมูลอื่นๆ

• ข้อมูลความจำเป็นพื้นฐาน (จปฐ.) มีตัวชี้วัดทั้งหมด 42 ตัวชี้วัด เพื่อวัดมาตรฐานคุณภาพชีวิตของคนไทยในระดับครัวเรือน มีการจัดเก็บข้อมูลเป็นประจำทุกปี โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เครื่องชี้วัดเป็นเครื่องมือในกระบวนการเรียนรู้ของประชาชนในหมู่บ้าน/ชุมชน เพื่อให้ประชาชนในหมู่บ้านทราบถึงสภาพความเป็นอยู่ของตนเองและชุมชนว่า บรรลุตามเกณฑ์ความจำเป็นพื้นฐานแล้วหรือไม่ ซึ่งผลการจัดเก็บข้อมูลความจำเป็นพื้นฐาน (จปฐ.) ปี 2551 ของบ้านคำดู่ หมู่ที่ 2 ตำบลบ้านแก้ง มีดังนี้

ปัญหาจากผลการสำรวจข้อมูล จปฐ. ปี 2560 พบว่าการพัฒนาคุณภาพชีวิตของราษฎรไม่ผ่านเกณฑ์ตัวชี้วัดความจำเป็นพื้นฐาน ที่จะต้องแก้ไขในหมู่บ้านคำดู่มีดังนี้

สรุป ตัวชี้วัด จปฐ.  ปี 2560 ที่กระทบต่อการดำเนินชีวิตของครัวเรือน บ้านคำดู่ หมู่ที่ 2 ตำบลบ้านแก้ง อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร คือ ตัวชี้วัดที่ 23,26 คนในครัวเรือนมีรายได้เฉลี่ยไม่น้อยกว่าคนละ 30,000 บาทต่อปี และคนในครัวเรือนไม่สูบบุหรี่ จึงต้องประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อแก้ปัญหาต่อไป